Modellen, cartoons & infographics over functioneel beheer en informatiemanagement

Beheermodel van Looijen


Maarten Looijen verkondigd vanaf 1986 zijn bekende driedeling van beheer. In 1992 publiceert hij in samenwerking met Guus Delen het boek "Beheer van informatievoorziening". Het doel van het beheermodel is een efficiënt en effectief managementsysteem te bieden voor het beheer van informatiesystemen. De essentie ervan is dat voor wat betreft IT-beheer drie deelgebieden worden onderkend: functioneel beheer, technisch beheer en applicatiebeheer. De reden hiervoor is: "Binnen het beheer treft men clusters aan van taakgebieden, die wat betreft inhoud, verantwoordelijkheid, kennis en hulpmiddelen principieel van elkaar verschillen."

Beheermodel_Looijen_1.jpg

Vraag en aanbod, business en IT

Functioneel beheer is de beheervorm die alle beheertaken omvat die nodig zijn in het kader van het gebruik van informatiesystemen. Aangezien gebruik zich richt op de functionaliteit, zoals het invoeren, manipuleren, verkrijgen, transporteren en opslaan van gegevens, wordt gesproken van functioneel beheer. Het beheermodel van Looijen geeft ook heel duidelijk aan dat functioneel beheer geen ICT functie is, maar een business-functie (vraag-zijde).

Applicatiebeheer betreft het ontwikkelen en onderhouden van applicaties. In de woorden van Delen en Looijen: "Er kunnen zich tal van situaties voordoen waardoor wijzigingen in de oorspronkelijke applicatieprogrammatuur of gegevensbankstructuren moeten worden aangebracht. (...) Telkens wanneer zich zo'n situatie voordoet, wordt applicatie-onderhoud uitgevoerd. Ook echter wanneer er geen directe aanleiding is om applicatie-onderhoud uit te voeren, is het vanwege de continuïteit toch noodzakelijk om een volledige beheervorm rondom dit uitvoerende taakgebied applicatie-onderhoud in stand te houden, inclusief management en staftaken." Applicatiebeheer is als beheervorm als het ware over het taakgebied applicate-onderhoud heen gebouwd. Het is voor applicatiebeheer van essentieel belang te onderkennen dat een eenmaal ontwikkeld informatiesysteem niet vanzelfsprekend ook het instrumentarium oplevert om het wijzigingsproces gemakkelijk te ondersteunen (bijv. documentatie). Daar komt nog bij, dat anderen dan de oorspronkelijke ontwikkelaars betrokken kunnen zijn bij het uitvoeren van wijzigingen. Daarom is het belangrijk om voorwaarden te hanteren waaraan een applicatie moet voldoen, zodat zij 'gemakkelijk' onderhouden kan worden.

Technisch beheer omvat als beheervorm alle taken die nodig zijn voor het installeren, accepteren en operationeel maken en houden van informatiesystemen en technische infrastructuren. Onder technisch beheer valt ook het optimaliseren van de verwerkingsprocessen en het aanbrengen van wijzigingen in de technische infrastructuur als gevolg van fouten, uitbreiding of vervanging. Het technische beheer is met name gericht op het technische platform, bestaande uit apparatuur met bijbehorende basisprogrammatuur, en de operationalisering van de hierop gebouwde informatiesystemen.

De driedeling legt ook de basis voor de functiescheiding tussen vraag (demand) en aanbod (supply), één van de meest elementaire governance-principes.

Het belang van het werk van Looijen is het benadrukken van de rol van beheer en exploitatie naast de - tot dan toe overheersende - aandacht voor het ontwikkelen en installeren van informatiesystemen. Met de beschrijving van de beheervormen functioneel, applicatie- en technisch beheer en de daarbij behorende taakgebieden legde hij een degelijke basis voor het structureren van het vakgebied.

Aan het eind van de jaren negentig werd het gemeengoed applicatiebeheer en technisch beheer te zien als twee vakgebieden binnen één overkoepelend domein: IT-beheer. IT-servicemanagement (ITSM) is een aanvullend vakgebied voor het managen van de dienstverlening. Binnen het IT-beheerdomein dienen applicatiebeheer en technisch beheer optimaal met elkaar samen te werken. Hét verschil tussen applicatiebeheer en technisch beheer zit in het object van beheer (applicaties vs. overige infrastructuur). Omdat het gaat om verschillende beheerobjecten is het onderscheid aan de ene kant zinvol, maar aan de andere kant ook gevaarlijk: door het aanbrengen van een sterke scheiding wordt juist de samenwerking lastig(er).

Meer weten over het beheermodel van Looijen? Neem dan contact op met onze specialist Bert Franken:

Mail Bert Franken

Bron: De ISM-methode, Wim Hoving & Jan van Bon, Beheer van informatievoorziening, Guus Delen en Maarten Looijen (1992)

Nieuwe aanvullingen in uw mailbox?

Populairste items